Meslek Hastalığı Nedir ?

Meslek Hastalığı Nedir ?

Bir meslek hastalığı, iş ortamınızın veya işinizle ilgili faaliyetlerin neden olduğu bir sağlık durumu veya bozukluğudur.(örn. Kanser, kas-iskelet sistemi bozuklukları, travma sonrası stres vb.). ÇSGB‘nin resmi web sitesinde meslek hastalığının daha geniş tanımlarını bulabilirsiniz.

Meslek Hastalığı Tespiti

Meslek hastalığını tespit etmek oldukça karmaşık bir bir konudur. Meslek hastalığını tespit ederken bir çok kriter dikkate alınmalıdır. Meslek hastalığının varlığının sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir. Ancak bu tek başına yeterli olmaz. Şöyle ki; SGK ile anlaşması olan bir sağlık kuruluşundan sağlık kurulu raporu alındıktan sonra bu rapor SGK’ya verilir ve son kararı yine SGK bünyesindeki kurum sağlık kurulu verir. SGK kararını verirken hem raporu inceler hem de gerek görürse işyerindeki çalışma şartlarını ve bunun tıbbi sonuçlarını içeren denetim raporunu ve diğer belgeleri de inceler.

Meslek Hastalıklarına Neden Olan Faktörler

  • Biyolojik ajanlar – bakteriler, virüsler, mantarlar, parazitler, böcekler, bitkiler, kuşlar, hayvanlar, insanlar vb.
  • Kimyasal maddeler-berilyum, kurşun, benzen, izosiyanatlar, vb.
  • Ergonomik sorunlar – tekrarlayan hareketler, iş istasyonunun hatalı kurulumu, zayıf aydınlatma, araçların zayıf tasarımı, vb.
  • Fiziksel ajanlar – iyonize ve iyonlaştırmayan radyasyon, manyetik alanlar, basınç aşırılıkları (yüksek basınç veya vakum), aşırı sıcaklıklar, gürültü, titreşim vb.
  • Psikososyal sorunlar-stres, şiddet, zorbalık, taciz, tanıma eksikliği vb.Aşağıdakileri içeren bir meslek hastalığının gelişimini belirleyen diğer faktörler vardır:
  • Vücuda giren doz veya doz miktarı
  • Süresi veya maruz kalma süresi
  • Vücuda giriş yolu
  • Kimyasalların toksisitesi
  • Vücuttan kaldırılması
  • Biyolojik varyasyon (bireysel duyarlılık)
  • Sinerji (örn. Sigara, alkol kullanımı, diğer kimyasallara maruz kalma) gibi etkileşimin etkileri .
  • Tehlikeli maddeye maruz kalmak sadece bir kerede ya da sadece çok küçük miktarlarda meydana gelebilir ya da maruziyet günlük ve / veya çok büyük miktarlarda olabilir. İşteki hafta veya yıl sayısı, maruz kalma derecesinin bir tahminini sağlayabilir. Genel olarak, maruziyet ne kadar yüksekse (süre ve / veya miktar), sağlık etkisi geliştirme riski o kadar yüksektir

Meslek Hastalığı Örnekleri

ÖRNEK

Kömür madenlerinde çalışan sigortalıların tutuldukları “silikoz” , “Pnömokonyoz”, “Antrekozis” gibi hastalıklar işin niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple meydana gelen meslek hastalıklarından sayıldığı gibi sıtma savaş işyerlerinde çalışan sigortalıların bataklıkların kurutulması işinde çalıştıkları sırada yakalandıkları “sıtma” hastalığı veya hayvanlarla ilgili işte çalışanların yakalandıkları “şarbon” son yıllarda gerek ülkemizde gerekse diğer ülkelerde de görülen “kuş gribi” gibi hastalıklarında işin yürütüm şartları yüzünden meydana gelmesi nedeniyle meslek hastalığı sayılmaktadır.

Meslek hastalığının tespiti

Sigortalının çalıştığı işten dolayı meslek hastalığına tutulduğunun;

a) Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usûlüne uygun olarak düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi,
b) Sosyal Güvenlik Kurumunca gerekli görüldüğü hallerde, işyerindeki çalışma şartlarını ve buna bağlı tıbbî sonuçlarını ortaya koyan denetim raporları ve gerekli diğer belgelerin incelenmesi,sonucu Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur.

Meslek hastalığı, işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ve sigortalı olarak çalıştığı işten kaynaklanmış ise, sigortalının bu Kanunla sağlanan haklardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasıyla hastalığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yönetmelikte belirtilen süreden daha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır.
Bu durumdaki kişiler, gerekli belgelerle Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edebilirler, herhangi bir meslek hastalığının klinik ve laboratuar bulgularıyla belirlendiği ve meslek hastalığına yol açan etkenin işyerindeki inceleme sonunda tespit edildiği hallerde, meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile, söz konusu hastalık Sosyal Güvenlik Kurumunun veya ilgilinin başvurusu üzerine Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir.

Meslek hastalığının bildirilmesi

5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendi ile 5 inci maddesi kapsamındaki sigortalıların meslek hastalığına tutulduğunu öğrenen veya bu durum kendisine bildirilen işveren tarafından,
Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalı bakımından ise kendisi tarafından,
bu durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde, İş kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu ile Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi zorunludur. Bildirim doğrudan, taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta ile yada e-Sigorta ortamında yapılabilir. Taahhütlü, iadeli taahhütlü veya acele posta ile yapılan bildirimlerde postaya veriliş tarihi esas alınır.

ÖRNEK

02/05/2008 Cuma günü “silikoz” teşhisli meslek hastalığına tutulduğunu hekim raporundan öğrenen Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci maddesi kapsamındaki sigortalıların işvereni ya da Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalı meslek hastalığına tutulduğunu öğrendiği günden itibaren 06/05/2008 Salı günü sonuna kadar Kuruma bildirmesi gerekmektedir.

Kanunun 14 üncü maddesinin 4 üncü fıkrasında; meslek hastalığı bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene veya 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıya, Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücu edileceği öngörüldüğünden, öncelikle meslek hastalığının Kuruma bildirilip bildirilmediğinin araştırılması, süresi içinde bildirilmemiş ise, Kurumun haberdar olduğu tarih itibariyle herhangi bir masrafın yapılıp yapılmadığı, geçici iş göremezlik ödeneğinin ödenip ödenmediğinin araştırılması, şayet yapılmış bir masraf tespit edilirse sigortalının işvereninden veya işveren durumundaki Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki sigortalıdan alınması gerekmektedir.

Ancak, söz konusu kimseler tarafından madde metninde öngörülen süre içinde meslek hastalığının Kuruma bildirildiği tarihe kadar Kurum tarafından yapılmayan tedavi masrafları ile ödenmeyen geçici iş göremezlik ödeneklerinin ise, Kanunda aksine bir hüküm olmadığından bu tarihten sonra karşılanması gerekmektedir.

Meslek Hastalıkları Nasıl Önlenir ?

Tehlikeleri nasıl ortadan kaldıracağınızı ve iş yerinizdeki riskleri nasıl kontrol edeceğinizi öğrenmek için  ÇSGB ve diğer sağlık ve güvenlik kurumları ile sağlayıcılarından gelen bilgileri kullanın. Bazı tehlikeler ve bunların kontrolleri mevzuatta özellikle belirtilecektir. Her durumda, işverenin gerekli özeni gösterme görevi vardır ve “işyerinde yaralanma veya kazaların önlenmesi için belirli koşullar altında tüm makul önlemleri almaktan” sorumludur.

Bir tehlikeyi kontrol etmek için net bir yolun bulunmadığı durumlarda ya da mevzuat bir sınırlama ya da yönerge uygulamıyorsa, “iyi uygulama” ya da “iyi uygulama” ne ilişkin mesleki hijyenist ya da güvenlik uzmanı gibi iş sağlığı profesyonellerinden rehberlik etmelisiniz. standart uygulamada “bu durumda çalışırken.

Genel olarak:

  • İşyerinizdeki tehlikeler hakkında bilgi edinin (örneğin, hangi ürünlerin kullanıldığını öğrenin, ağır kaldırma gibi eylemlerin bedeni nasıl etkileyebileceğini, vs. öğrenin).
  • İşverenler, çalışanları iş yerindeki tehlikelerden korumak için tasarlanmış sistemler, programlar, prosedürler ve uygulamaları geliştirmelidir – ve çalışanları izlemelidir .
  • Çalışanlara tüm sağlık tehlikelerini ve maruz kalmalarını iletin. Mevcut tehlikeler için uygun bilgi ve eğitimi sağlayın.
  • İşe bağlı olabileceğini düşündüren özelliklere sahip olabilecek yaralanma veya hastalıkları araştırmak için sağlık çalışanlarıyla çalışın. (Örneğin, çalıştığınız yerde, iş yaptığınız yerde ve hangi ürünlerle çalıştığınızı söyleyin).
  • Çalıştığınız tüm iş ve sektörlerin bir listesini tutun.

Meslek hastalıklarının ofislerde görülme olasılığı da oldukça fazladır ofislerde iş sağlığı ve güvenliği yazımızda ofis içerisinde meslek hastalığına karşı almanız gereken önlemleri bulabilirsiniz.